اقدامات اخیر آمریکا و چالش‌های جدید در مسیر اعتماد و دیپلماسی – جمهورآنلاین

به گزارش جمهور آنلاین، مهم‌ترین استدلال جمهوری اسلامی ایران استناد به مفاد مکتوب تفاهم‌نامه امضا شده در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ است. مقامات ایرانی به صراحت اعلام کرده‌اند که حملات نظامی اخیر آمریکا، از جمله حمله هوایی به مناطق جنوبی ایران در ۲۸ مه و حملات بامداد ۲۶ ژوئن به تأسیسات ساحلی این کشور ، با بندهای اول و پنجم این تفاهم در تناقض است.
بر اساس بند اول تفاهم‌نامه، ایران و آمریکا متعهد شده‌اند که خاتمه فوری و دائمی عملیات نظامی در تمام جبهه‌ها را اعلام کنند و هیچ جنگی یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند. همچنین بند پنجم، ایران را مسئول ترتیب‌دهی عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز به مدت ۶۰ روز و بدون دریافت عوارض معرفی کرده است. محسن رضایی، مشاور عالی رهبری جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به این بندها تأکید کرده که آمریکا با ادامه تنش‌آفرینی در تنگه هرمز و حمایت از اقدامات رژیم صهیونیستی، مفاد این تفاهم را نقض کرده است .
ادامه حملات نظامی در زمان مذاکره
نکته دیگری که باعث شده جمهوری اسلامی ایران انگشت اتهام را به سوی آمریکا نشانه رود، همزمانی حملات آمریکا با جریان مذاکرات است. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، تصریح کرده که آمریکا در میانه مذاکرات بار دیگر به ایران حمله کرده است. این اقدام از دیدگاه تهران نشان‌دهنده عدم پایبندی دولت آمریکا به اصول مذاکره و آتش‌بس است و این نگرانی را تقویت می‌کند که واشنگتن از گفت‌وگوها به عنوان ابزاری برای مدیریت تنش استفاده می‌کند، نه حل اساسی آن.
سابقه بدرفتاری آمریکا با توافقات پیشین، به ویژه خروج یک‌جانبه از برجام در سال ۲۰۱۸، این بی‌اعتمادی را عمیق‌تر کرده است. تحلیلگران معتقدند هر گونه تنش نظامی، نگرانی ایران را مبنی بر این که آمریکا ممکن است بار دیگر توافقات آینده را نقض کند یا از آن خارج شود، تشدید می‌نماید.
تداوم اقدامات خصمانه از زمان آتش‌بس
جمهوری اسلامی معتقد است نقض تفاهم‌نامه تنها به حملات اخیر محدود نمی‌شود و از زمان امضای آتش‌بس در آوریل ۲۰۲۶، این نقض‌ها به صورت مستمر ادامه داشته است. وزارت خارجه ایران اعلام کرده که آمریکا از همان ابتدا با اعمال محاصره دریایی و ایجاد اختلال در تردد کشتی‌های تجاری، روح تفاهم را نقض کرده است. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که آمریکا اعلام کرده حملات اخیر در پاسخ به حمله هواپیماهای بدون سرنشین ایران به یک کشتی تجاری در تنگه هرمز انجام شده است.
با این حال، ایران روایت آمریکا را نمی‌پذیرد و آن را بهانه‌ای برای اقدام نظامی می‌داند. مقامات جمهوری اسلامی تأکید کرده‌اند که مدیریت تنگه هرمز حق کشورهای ساحلی است و آمریکا با توسل به زور و حضور نظامی سنگین، ثبات منطقه را به مخاطره می‌اندازد.
نقض حاکمیت ملی و قوانین بین‌المللی
فراتر از مفاد تفاهم‌نامه، ایران حملات آمریکا را نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی خود و نیز ناقض قوانین بین‌المللی و منشور ملل متحد می‌داند. سخنگوی وزارت خارجه ایران با اشاره به ماده ۵۱ منشور ملل متحد، بر حق ایران برای دفاع مشروع تأکید کرده و از شورای امنیت خواسته است تا در قبال این تخلفات، مسئولیت خود را ایفا کند. این رویکرد، تلاش ایران برای قانونی جلوه دادن مقاومت خود در برابر اقدامات آمریکاست.
در مجموع، دیدگاه ایران مبتنی بر این است که اقدامات نظامی آمریکا، فارغ از هر گونه توجیه، مصداق بارز «نقض مکرر آتش‌بس» و «بی‌توجهی به اصول مذاکره» است و این اقدامات، روند مذاکرات را با مانع جدی مواجه کرده و اعتماد را که برای هر توافق پایداری ضروری است، از بین می‌برد.