ایران در میان ۱۰کشور برتر میراث جهانی است؛ قلعه الموت سی‌امین افتخار ملی در یونسکو

به گزارش جمهور آنلاین، علی دارابی، ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن را به ملت ایران تبریک گفت و اظهار کرد: در چهل و هشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی که در بوسان کره جنوبی برگزار شد، پرونده قلعه الموت و استحکامات آن با حضور سیدرضا صالحی امیری وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و هیات همراه به اجماع آرا بدون مخالفت ثبت جهانی شد که بیانگر عظمت کار ایرانیان است.

وی با بیان اینکه این قلعه یک اثر منحصر به فرد در حوزه معماری، علم و دانش، حکمرانی و نظام دفاعی مربوط به نیاکان ماست، افزود: یکی از ویژگی‌های پرونده الموت این است که نقل شده؛ در گذشته های دور کتابخانه عظیمی با ۴۰۰ هزار جلد کتاب در آن وجود داشته است.

قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی توضیح داد: تاکنون هزار و ۲۴۸ اثر از سوی یونسکو در فهرست جهانی قرار گرفته است و در چهل وهشتمین اجلاس یونسکو ۳۳ پرونده بررسی شد که تعدادی از آنها رد، تعدادی مورد تجدیدنظر قرار گرفت اما پرونده قلعه الموت ایران با اجماع آرا به ثبت رسید، این افتخار بزرگی را به همه ایرانیان به ویژه مردم استان قزوین و جامعه بشری تبریک عرض می‌کنم.

دارابی تصریح کرد: با ثبت قلعه الموت به عنوان سی‌امین اثر ایران در یونسکو و ۱۱۵ سایت جهانی ایران جزء ۱۰ کشور نخست دنیا در ثبت میراث فرهنگی قرار گرفته است.

وی گفت: دیوار گرگان، مسجد ایرانی، آسفالت‌ها، بندر سیراف و آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی جزء پرونده‌های اولویت‌دار ما برای ثبت در فهرست جهانی است.

آشیانه عقاب ایران

الموت به معنای آشیانه عقاب است، این قلعه مجموعه‌ای زنجیره‌ای از هفت قلعه و استحکام تاریخی شامل الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمس‌کلایه، قسطین‌لار، شیرکوه و ایلان است. این شبکه دفاعی در دره‌های الموت شرقی و غربی و دامنه‌های جنوبی البرز قرار دارد.

سازه‌های یادشده در سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی با تکیه بر شناخت دقیق جغرافیا، مدیریت منابع آب، مسیرهای ارتباطی، معماری دفاعی و سازمان فضایی شکل گرفته‌اند. این مجموعه تاریخی علاوه بر نقش سیاسی و نظامی، یکی از مراکز علمی عصر خود بوده و نام اندیشمندانی مانند خواجه نصیرالدین طوسی با آن پیوند خورده است.

قلعه الموت که در منطقه الموت استان قزوین واقع شده است، یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری نظامی و استراتژیک در تاریخ ایران به شمار می‌رود. این دژ تاریخی در فاصله تقریبی ۱۰۵ کیلومتری شهر قزوین و در شمال شرقی روستای «گازرخان» بنا شده است.

موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های معماری

این قلعه بر فراز صخره‌ای در ارتفاع ۲ هزار و ۱۶۳ متری از سطح دریا قرار گرفته که ارتفاع صخره از اراضی پیرامون خود حدود ۲۰۰ متر است. گستره این دژ بیش از ۲۰ هزار مترمربع برآورد می‌شود؛ ساختاری که به گفته عطاملک جوینی، به شکل «شتر خوابیده» است. ویژگی بارز این موقعیت، وجود شیب‌های تند و پرتگاه‌های عمیق و غیرقابل دسترس است که به عنوان بخشی از سیستم دفاعی و استحکامات طبیعی قلعه عمل کرده و دسترسی به آن را برای دشمنان بسیار دشوار می‌سازد.

اهمیت استراتژیک و تاریخی

قلعه الموت به دلیل قرارگیری در یک منطقه کوهستانی و استراتژیک، مشرف به مسیر ارتباطی میان قزوین و مازندران بود، این موقعیت باعث می‌شد که با کنترل قلعه، جاده‌های حیاتی میان عراق عجم و مازندران تحت نظارت و کنترل باشد.

این قلعه مقر اصلی حسن صباح بنیان‌گذار اسماعیلیان و رهبر حشاشین بود. بر اساس روایات تاریخی، حسن صباح پس از سال ۴۸۵ هجری قمری، در دوران نزاع‌های داخلی سلجوقیان، الموت را به شکلی فوق‌العاده مهندسی و سازماندهی کرد. او با توسعه استحکامات قلعه و حفر انبارهای عظیم آذوقه در دل کوه، قلعه را به ساختاری تسخیرناپذیر تبدیل کرد که در برابر محاصره‌های طولانی‌مدت مقاوم بود. همچنین با ایجاد سیستم‌های آبیاری در مزارع مجاور، خودکفایی قلعه را تضمین کرد.

این توانمندی دفاعی باعث شد تا پس از حملات سپاه سلجوقی به فرماندهی امیر یورنتاش، اسماعیلیان ایران وارد مبارزات طولانی و سرنوشت‌سازی با سلجوقیان شوند.