کتاب «بااهل انجمن، تجربه‌نگاری محافل شعر ایران»

به گزارش جمهور آنلاین، جواد محقق شاعر و پژوهشگر ادبی، در کتاب «بااهل انجمن، تجربه‌نگاری محافل شعر ایران» با آن دسته از شاعران معاصر که تجربه انجمن‌یابی داشته‌اند به گفت‌وگو نشسته و تجربیات آنها را از محافل شعر ایران، منتشر کرده است. محمود اکرمی‌فر، اکبر اکسیر، مرتضی امیری اسفندقه، اسماعیل امینی، امیر برزگر، سعید بیابانکی، محمدعلی بهمنی، غزل تاج‌بخش، مصطفی رحمان‌دوست، عباسعلی سپاهی یونسی، محمد سلمانی، محمدرضا سنگری، حمیدرضا شکارسری، مصطفی علی‌پور، ناصر فیض، علیرضا قزوه، محمدکاظم کاظمی، عبدالجبار کاکایی، محمدباقر کلاهی اهری، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدحسین مهدوی و محمود اکبرزاده از شاعرانی هستند که در این کتاب به بیان تجربه‌ها و خاطرات خود از محافل ادبی ایران پرداخته‌اند.

کتاب «بااهل انجمن، تجربه‌نگاری محافل شعر ایران» نقش و جایگاه انجمن‌های ادبی در فرهنگ معاصر ایران را بررسی کرده است. نویسنده با رویکردی پژوهشی و گفت‌وگومحور به‌سراغ شاعران، معلمان، مدیران و پیشکسوتان انجمن‌های ادبی در شهرهای مختلف رفته و روایت‌هایی از شکل‌گیری، فرازونشیب‌ها، دستاوردها و چالش‌های این محافل را گردآوری کرده است. کتاب حاضر نه‌تنها به تاریخچه و ساختار انجمن‌های ادبی می‌پردازد، بلکه تجربه‌های زیسته و خاطرات دست‌اندرکاران این حوزه را نیز بازتاب می‌دهد. نسخه‌ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

این کتاب حاصل گفت‌وگو با ۲۳ نفر از مسئولان و معلمان انجمن‌های ادبی در استان‌ها و شهرهای مختلف ایران است. اثر حاضر تصویری از وضعیت، تاریخچه و تحولات این محافل ارائه داده است. ساختار کتاب مبتنی‌بر مصاحبه‌های عمیق و روایت‌های شخصی است که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به موضوع انجمن‌های ادبی نگاه می‌کنند. نویسنده تلاش کرده است تا ضمن ثبت خاطرات و تجربه‌های زیسته، به نقاط قوت و ضعف این نهادهای مردمی بپردازد و نقش آنها را در تقویت زبان و ادبیات ملی، تربیت نسل جدید شاعران و ایجاد همبستگی فرهنگی برجسته کند.

نویسنده با طرح پرسش‌های مشترک از فعالان و مدیران انجمن‌ها، تجربه‌های متنوعی را گردآوری کرده که هر یک بازتاب‌دهنده‌ بخشی از واقعیت‌های این محافل است. او به تفاوت هنرهای جوششی و کوششی اشاره و نقش استعداد ذاتی در شعر و هنر را برجسته کرده است. همچنین اهمیت آموزش، نقدپذیری و تعامل میان اعضا در رشد فردی و جمعی شاعران مورد توجه قرار گرفته است. کتاب به فرازونشیب‌های تاریخی انجمن‌ها، از پیش از انقلاب ۱۳۵۷ می‌پردازد و نقش آن‌ها را در تربیت نسل‌های جدید شاعران و نویسندگان بررسی می‌کند. روایت‌هایی از جلسات شعرخوانی، نقدهای صریح، رقابت‌های سازنده و گاه اختلافات درونی، فضای زنده و پویای این محافل را به تصویر می‌کشد. همچنین به آسیب‌هایی مانند نبود مدیریت مؤثر، اختلافات سلیقه‌ای، مشکلات مالی و اداری و تأثیر تحولات اجتماعی بر فعالیت انجمن‌ها اشاره شده است. کتاب علاوه‌بر ثبت خاطرات و تجربه‌های شخصی، به اهمیت اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت اجتماعی شاعران و ضرورت حفظ مرزهای تربیتی و فرهنگی در محافل ادبی تاکید می‌کند. این اثر با ارائه‌ی توصیه‌هایی برای شاعران جوان و مدیران انجمن‌ها، بر نقش انجمن‌های ادبی در تقویت هویت فرهنگی و ادبی ایران تأکید می‌کند.

قسمتی از متن کتاب

از منابع شعری مطالعۀ چه بخش‌هایی بریا شاعران جوان مورد نیاز است؟

بعضی آدم‌ها فاضلانه و کم‌نفص می‌نویسند؛ مثل مرحوم فروزانفر. در شرح آثار گذشتگان، کسی مثل دکتر شفیعی کدکنی وقتی دربارۀ زبان صوفیه می‌نویسد یا راجع‌به موسیقی شعر حرف می‌زند انصافاً نقدش ردخور ندارد. مخاطب احساس می‌کند تا سال‌ها نظریه‌های دکتر شفیعی در خصوص این موضوعات ماندگار است. وقتی او دربارۀ زبان شعر می‌نویسد می‌فهمید که زبان متفاوت فروغ فرخزاد و سهراب سپهری بادیگر هم‌عصران خودشان تحت تاثیرب ترجمه‌های بوده که اتفاق می‌افتاده است. خواندن این‌جور آثار به شاعران جوان آگاهی‌های فراوانی می‌دهد. بنابراین به نظرم قلم آقای دکتر شفیعی، قلم فروزانفر، قلم دکتر محجوب، قلم دشتی، قلم قاسم غنی، و … واقعاً لازم است خوانده شود. شما تاریخ تصوف قاسم غنی را بخوانید؛ تا اندازۀ زیادی به جریان فکری روزگارتان مسلط می‌شوید. پس خواندن این آثار لازم است. البته اینکه صرفاً شعر را از طریق تعلیمات ادبی در کتاب یاد بگیرید مثل این است که کسی بخواهد وزن شعر را با خواندن عروضش بخوانید و آن را به عنوان یک علم به علومتان اضافه کنید. الان اصلاً نروید سراغش که گیج می‌شوید. چون عروض می‌خواهد به شما اطلاعاتی بدهد که امکان یادگرفتنش را ندارید. مثل شناگری که بگوییم شما باید پایت را در عرض سی سانتی‌متر باز کنی، بعد بیست سانت بکشی عقب و چنین و چنان کنی. این‌طوری نمی‌شود شنا یاد داد! لازمۀیادگیری بعضی از صور بیرونی شعر، مثل موسیقی و قافیه، شعر خواندن است. شاعر باید شعر بخواند. قدما می‌گفتند حفظ کند. حالا ما نمی‌گوییم حفظ کن. من یک توصیه به بچه‌های کارگاهم می‌کنم. می‌گویم روزی صد بیت از بوستان بخوانید. ولی در دلتان نخوانید، بلند بخوانید که خودتان هم بشنوید، تا گوشتان هم لذت ببرد، تا چند حستان لذت ببرد! شما بلند شعر را بخوانید که خودتان بشنوید. آهنگ شعر به شما کمک می‌کند که وزن را یاد بگیرید. بنابر این خواندن شعر را توصیه می‌کنم؛ صرفاً بریا یادگیری قواعد موسیقی بیرونی. (صفحه ۵۰۳ و ۵۰۴)

کتاب «بااهل انجمن، تجربه‌نگاری محافل شعر ایران» نوشته جواد محقق در قطع رقعی، جلد شومیز، کاغذ بالکی، با ۶۴۰ صفحه در شمارگان ۳۰۰ نسخه در سال ۱۴۰۴ توسط انتشارات سوره مهر منتشر شد.