افزایش تولید روزانه نفت خام، عبور ظرفیت پتروشیمی از مرز ۱۰۰ میلیون تن و پایداری شبکه سوخترسانی در روزهای بحرانی، حکایت از گذار صنعت نفت از مرحله حفظ جریان به مرحله توسعه زیرساختی دارد؛ مسیری که با امضای قراردادهای میلیاردی فشارافزایی و توسعه میادین، آینده ظرفیتهای انرژی کشور را ترسیم میکند.
تولید روزانه نفت خام کشور در ۲ سال نخست دولت چهاردهم دستکم ۲۳۰ هزار بشکه افزایش یافت و تولید گاز غنی پارس جنوبی نیز رکورد ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز را ثبت کرد. این افزایش در دورهای رقم خورد که تحریمها ادامه داشت و در ۲ برهه جنگ، بخشی از زیرساختهای انرژی کشور آسیب دید و حفظ تولید و تامین سوخت به یکی از مسائل اصلی صنعت نفت تبدیل شد.
تولید نفت خام در آذر ۱۴۰۴ به حدود سه میلیون و ۶۶۰ هزار بشکه در روز رسید. در همین دوره طرح ضربتی افزایش روزانه ۲۵۰ هزار بشکهای تولید نفت آغاز شد و ۶ قرارداد به ارزش بیش از ۱.۷ میلیارد دلار برای افزایش و نگهداشت تولید با بخش خصوصی و غیردولتی به امضا رسید.
این افزایش در شرایطی ثبت شد که بخشی از توان صنعت نفت صرف حفظ جریان انرژی کشور در روزهای جنگ بود. با این حال برنامه توسعه میادین ادامه پیدا کرد.
با تکمیل راهاندازی چهار ردیف فرآورشی نفت در واحد CTEP میدان مشترک آزادگان جنوبی، ظرفیت اسمی فرآورش نفت این مجموعه به روزانه ۳۲۰ هزار بشکه رسید که زیرساخت لازم برای دریافت، فرآورش و نمکزدایی نفت تولیدی و افزایش تدریجی برداشت از این میدان راهبردی مشترک را فراهم میکند.
پارس جنوبی میان رکورد تولید و فشارافزایی
پارس جنوبی در بخش گاز یکی از مهمترین نقاط این دوره بود. تولید گاز غنی از این میدان مشترک به رکورد ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز رسید و همزمان هفت قرارداد فشارافزایی به ارزش حدود ۱۷ میلیارد دلار به امضا رسید.
رکورد تولید، وضعیت امروز پارس جنوبی را نشان میدهد اما مساله این میدان به تولید فعلی محدود نیست. طرح فشارافزایی برای حفظ تولید در سالهای آینده اهمیت دارد و از همین رو پیشرفت اجرایی این قراردادها میتواند یکی از شاخصهای مهم عملکرد وزارت نفت در ادامه مسیر باشد.
تولید گاز در کل کشور نیز افزایش یافت. متوسط تولید از ابتدای دولت چهاردهم تا پایان ۱۴۰۴ حدود ۴۱ میلیون مترمکعب در روز بیشتر شد و در زمستان همان سال تولید روزانه گاز رکورد یک میلیارد و ۱۱۷ میلیون مترمکعب را ثبت کرد. رکورد سال ۱۴۰۳ یک میلیارد و ۱۰۵ میلیون مترمکعب در روز بود.
بخشی از این دوره با جنگ و آسیب به برخی تاسیسات گازی همراه شد. با وجود این شرایط تولید و توزیع گاز ادامه پیدا کرد و شبکه تامین کشور فعال ماند. حفظ جریان گاز در چنین شرایطی در کنار افزایش تولید، یکی از بخشهای قابل توجه عملکرد این دوره است.
از میدانهای مشترک تا اکتشافات تازه
فعالیت در میدانهای مشترک فقط به آزادگان جنوبی و پارس جنوبی محدود نبود. قرارداد توسعه میدانهای گازی گردان، پازن و مدار با سرمایهگذاری حدود ۱.۲۶ میلیارد یورو امضا شد.
در بخش اکتشاف نیز میدانهای پازن و تخته به ذخایر کشور اضافه شدند. براساس آمار وزارت نفت، این اکتشافات حدود ۴۵۰ میلیارد مترمکعب ذخیره گاز درجا و نزدیک به ۲۰۰ میلیون بشکه ذخیره نفت درجا به همراه داشته است.
این بخش از برنامههای وزارت نفت بیش از آنکه در تولید امروز دیده شود به ظرفیت سالهای آینده مربوط است و نتیجه قراردادهای توسعهای با میزان پیشرفت و ورود آنها به مرحله تولید سنجیده خواهد شد.
سوخترسانی در روزهای جنگ
جنگ فقط تولید نفت و گاز را تحت تأثیر قرار نداد. افزایش شدید مصرف بنزین و آسیب به برخی تأسیسات، شبکه تأمین و انتقال سوخت را نیز با فشار بیشتری روبهرو کرد. با وجود این وضعیت متوسط تولید بنزین در سطح ۱۱۰ میلیون لیتر در روز حفظ شد.
تولید روزانه بنزین و نفتگاز نسبت به ابتدای دولت چهاردهم به ترتیب سه و چهار میلیون لیتر افزایش یافت و از شهریور ۱۴۰۴ واردات نفتگاز به صفر رسید. فروش نفت و وصول درآمدهای صادراتی نیز در طول جنگ ادامه پیدا کرد.
خوراک پالایشگاههای کشور با استفاده بیشتر از ظرفیت موجود چهار درصد افزایش یافت و به ۲.۳۷ میلیون بشکه در روز رسید. ۶ نیروگاه نیز به خطوط انتقال فرآورده متصل شدند تا پایداری انتقال سوخت بیشتر شود و استفاده از حمل جادهای کاهش پیدا کند.
پتروشیمی از مرز ۱۰۰ میلیون تن گذشت
ظرفیت نصبشده صنعت پتروشیمی در این دوره از مرز ۱۰۰ میلیون تن عبور کرد و به ۱۰۱.۴ میلیون تن در سال رسید. در سال ۱۴۰۴ نیز هشت طرح با ظرفیت سالانه ۴.۸۲ میلیون تن به بهرهبرداری رسید و ارزش صادرات محصولات پتروشیمی به ۱۱.۹ میلیارد دلار رسید.
در حوزه همکاریهای خارجی نیز روابط انرژی با روسیه، عراق، آذربایجان و تاجیکستان ادامه پیدا کرد و بندهای اصلی قرارداد واردات گاز ایران از روسیه نهایی شد.
آنچه از ۲ سال نخست دولت چهاردهم در صنعت نفت باقی مانده فقط مجموعهای از قراردادها و رکوردها نیست.
بخشی از کارنامه امروز در افزایش تولید نفت و گاز و حفظ شبکه انرژی در روزهای جنگ قابل اندازهگیری است و بخش دیگر به پروژههایی مانند فشارافزایی پارس جنوبی و توسعه میدانهای مشترک مربوط میشود. پروژههایی که نتیجه اجرای آنها مشخص خواهد کرد این روند افزایش تولید در سالهای آینده تا چه اندازه ادامه پیدا میکند.
About The Author
